Wentylacja mechaniczna to jeden z najlepszych sposobów na zapewnienie świeżego powietrza w nowoczesnym domu. Nie jest jeszcze stosowana zbyt często, co uważam za naprawdę poważny błąd… W tym artykule wyjaśnię, czym dokładnie jest wentylacja mechaniczna i dlaczego warto ją zamontować w domu.

Podstawy wentylacji mechanicznej

Wentylacja mechaniczna polega na tym, że przepływ powietrza przez wnętrze domu wymuszany jest sztucznie. Przez wentylator (dmuchawę), czasem jest ich kilka. Ich zastosowanie pozwala uniezależnić wydajność wentylacji od warunków atmosferycznych, np. wiatru. Możliwe jest również precyzyjne sterowanie ilością dostarczanego powietrza, dostosowanie jej do potrzeb mieszkańców. W zależności od tego, jak dokładnie to wygląda, rozróżniamy wentylację mechaniczną nawiewno-wywiewną i wentylację mechaniczną wywiewną.

Wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna to układ, w którym powietrze jest wdmuchiwane do wnętrza domu a po zużyciu mechanicznie z niego usuwane. Po przejściu przez pierwszy wentylator systemem kanałów jest rozprowadzane po domu, do pomieszczeń trafia przez nawiewniki. Poprzez kratki wywiewne jest wyciągane i następnie wyrzucane na zewnątrz.

Wentylacja mechaniczna wywiewna wspomaga tylko proces usuwania powietrza z wnętrza domu. Do jego środka dostaje się ono samo przez nawiewniki okienne lub ścienne. Samo, bo wentylator wyciągający zużyte powietrze tworzy wewnątrz domu niewielkie podciśnienie. On kieruje zużyte powietrze do jednego komina wentylacyjnego (wyrzutni). Taki układ jest prostszy w zaprojektowaniu, tańszy w budowie i eksploatacji (jeden wentylator zamiast kilku), ale nie wszędzie może być stosowany. Nie nadaje się on do domów, w których są kotły z otwartą komorą spalania albo kominki. Jego użycie mogłoby bowiem powodować zasysanie spalin do wnętrza pomieszczeń. A ponieważ w wielu dzisiejszych domach kominki się buduje, nie każdy może mieć wentylację mechaniczną wywiewną.

Zalety wentylacji mechanicznej

Wentylacja mechaniczna ma bardzo dobrą skuteczność. Wypada bez porównania lepiej niż wentylacja grawitacyjna. Pozwala precyzyjnie sterować ilość dostarczanego powietrza i jest niezależna od warunków atmosferycznych. Dzięki temu możliwe jest zmniejszenie strat ciepła przez wentylację. Można ograniczyć ilość zimnego powietrza, które zimą w sposób niekontrolowany przedostaje się w nadmiernych ilościach do domu wyposażonego w wentylację grawitacyjną. Latem z kolei, gdy wentylacja grawitacyjna nie działa (nie ma różnicy temperatur między wnętrzem domu a powietrzem na zewnątrz), mechaniczna daje sobie doskonale radę.

Tylko wentylacja mechaniczna (nawiewno-wywiewna) pozwala korzystać z dobrodziejstw gruntowego wymiennika ciepła (GWC). GWC to najczęściej nic innego jak długa rura zakopana w ziemi, poniżej głębokości zamarzania. Tam panuje zazwyczaj stała temperatura, kilka stopni powyżej zera. Powietrze przepływając przez rurę GWC ochładza się (latem) albo podgrzewa (zimą). To zmniejsza ilość energii potrzebnej na jego podgrzanie albo schłodzenie. Latem może całkowicie zastępować klimatyzację…

Wentylacja mechaniczna nie wymaga instalowania kominów! To istotne, bo koszt budowy kominów wentylacyjnych dla kilku pomieszczeń jest niekiedy bardzo znaczący!

Tylko wentylacja mechaniczna pozwala na zastosowanie odzysku ciepła. Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła (tzw. rekuperacją) to doskonały sposób na dalsze ograniczenie strat ciepła. Wydmuchiwane na zewnątrz domu powietrze najpierw część swojego ciepła oddaje do strumienia powietrza zasysanego z dworu. To znów metoda, by latem klimatyzacja była włączana rzadziej a zimą było spalane mniej gazu. Co ciekawe, taka wentylacja może być budowana zarówno w wersji centralnej jak i rozproszonej.

Wady wentylacji mechanicznej

Oczywiście wentylacja mechaniczna ma wady, a jakże!

Po pierwsze, wymuszanie przepływu powietrza wentylatorami hałasuje. Zwłaszcza, gdy inwestor dla oszczędności zmniejszy średnice kanałów rozprowadzających powietrze po domu. Wtedy prędkości przepływu powietrza muszą być większe, zawirowania więc też są większe i hałas bardziej odczuwalny. Same wentylatory też nie są bezgłośne, zwłaszcza gdy np. ich obudowa jest źle przymocowana i wibruje.

Wentylacja mechaniczna zużywa prąd. Wymaga też okresowych przeglądów! Ze względu na obecność w niej urządzeń z ruchomymi elementami możliwość wystąpienia awarii jest znacznie większa, niż w przypadku wentylacji grawitacyjnej.

Projekt wentylacji mechanicznej musi zostać wykonany przez profesjonalistów. Każdemu architektowi wydaje się, że potrafi on zaprojektować wentylację grawitacyjną. Z mechaniczną nie jest już tak prosto… Projektowanie takiego systemu trzeba koniecznie zlecić odpowiedniej firmie!

System wentylacji mechanicznej nie jest też nieskomplikowany. Niestety… To przecież rozbudowana sieć kanałów, przewodów, dmuchaw, przepustnic, regulatorów, itd. To wszystko zajmuje miejsce, bo przecież gdzieś te kanały umieścić trzeba…

Czy jednak warto z niej rezygnować? W mojej opinii – nie. Wentylacja mechaniczna w domu oszczędza więcej energii, niż sama zużywa. Dlatego się opłaca!